វចនា.
ទំព័រដើមប្រធានបទវចនានុក្រម
ប្រធានបទ

វចនានុក្រម.

ពាក្យខ្មែរ ២៥២៨៥ ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ។

រៀនតាមប្រធានបទ

ពាក្យក្នុងប្រធានបទ

ប្រធានបទផ្សេងទៀត · ២៥២៨៥ ពាក្យ

វចនានុក្រម

បណ្ដៅ

នាម[បន់-ដៅ]

ចំណោទបញ្ឆិតបញ្ឆៀងប្រៀបប្រាយចោទឱ្យរកឱ្យស្រាយឈ្មោះអ្វីមួយ, ដូចបណ្ដៅមានដើមថា ឯកអង្គទ្រង់នាមឯក ខ្ពស់អនេក ទាបជាងស្មៅ អ្នករកបណ្ដៅប្រាប់ថា ភ្នំ (ត្រូវហើយ) យ៉ាងនេះហៅថា បណ្ដៅ ឬ ពាក្យបណ្ដៅ។ ខ្មែរយើងមានបណ្ដៅច្រើនណាស់ ចាស់ៗពីព្រេងនាយបានបង្កើតទុកឱ្យក្មេងៗលេង ឱ្យមានយោបល់សម្បូណ៌។

មើលអត្ថន័យ
វចនានុក្រម

បណ្ឌា

នាម[ប័ន-ឌា]

ប្រាជ្ញារក្សាខ្លួនឱ្យជាជនគេចចៀសវាងផុតចាកទុច្ចរិត ១០ប្រការ, ឬដោយពិស្ដារ, ចាកទុច្ចរិត ៤០ប្រការ; ជនអ្នកមានប្រាជ្ញាឈ្មោះ បណ្ឌា នេះហៅថា បណ្ឌិត ...។

មើលអត្ថន័យ
វចនានុក្រម

បណ្ឌិត

[ប័ន-ឌិត] ឬ [បន់-ឌិត]

ជនអ្នកមានប្រាជ្ញាឈ្មោះ បណ្ឌា, ជនអ្នកប្រព្រឹត្តល្អគឺអ្នកកាន់សុចរិត ១០ប្រការ, ឬដោយពិស្ដារ, កាន់សុចរិត ៤០ប្រការដោយខ្ជាប់ខ្ជួនហ្មត់ចត់ជានិច្ច; អ្នកប្រាជ្ញខាងផ្លូវសុចរិតយុត្តិធម៌ (ព.ពុ.)។

មើលអត្ថន័យ
វចនានុក្រម

បណ្ឌិតមានី

នាម[ប័ន-ឌិ-តៈ-មា-នី]

អ្នកមានមានះថាខ្លួនជាបណ្ឌិត; មានអត្ថន័យថា អ្នកមានចំណេះវិជ្ជាប្រកាន់ថា គ្មានអ្នកណាមានចំណេះស្មើនឹងខ្លួន (អ្នកនេះស្លាប់ចំណេះត្រឹមតែប៉ុណ្ណឹង) ; អ្នកមានចំណេះព្រួលៗប្រកាន់ថាឥតមានអ្នកណាចេះជាងខ្លួន (អ្នកនេះអស់មានផ្លូវចេះតទៅទៀត គឺមានតែរេចរិលចំណេះនោះទៅវិញ)។

មើលអត្ថន័យ
វចនានុក្រម

បណ្ឌិតសភាចារ្យ

នាម[បន់-ឌិត-សៈ-ភា-ចា]

សមាជិកពេញសិទ្ធិនៃបណ្ឌិត្យសភារបស់ប្រទេសណាមួយ ដែលជាឥស្សរជនខាងចំណេះដឹង មានសញ្ញាប័ត្រថ្នាក់បណ្ឌិត ១០ឆ្នាំឡើង និងមានស្នាដៃវិទ្យាសាស្ត្រ :

មើលអត្ថន័យ
វចនានុក្រម

បណ្ឌិត្យ

គុណនាម, នាម[ប័ន-ឌិត]

ភាវៈនៃបណ្ឌិត; សភាព, ស្ថាន, ទី, តំណែង ...នៃបណ្ឌិតដូចជា បណ្ឌិត្យសភា, រាជបណ្ឌិត្យស្ថាន ឬ រាជបណ្ឌិត្យសភា, ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ជាដើម។

មើលអត្ថន័យ
វចនានុក្រម

បណ្ឌុកម្ពលសិលា

នាម[ប័ន-ឌុ-កាំ-ពៈ-លៈ-សិ-ឡា]

ថ្មមានសម្បុរដូចសំពត់កម្ពលលឿងទុំ; ជាឈ្មោះថ្មទិព្វជាអាសនៈនៃព្រះឥន្ទនាឋានត្រ័យត្រិង្សសួគ៌។ មានតំណាលក្នុងគម្ពីរខាងពុទ្ធសាសនាថា កាលបើព្រះឥន្ទត្រូវការគង់កម្សាន្តមួយដងមួយកាលលើផ្ទៃថ្មទិព្វនេះ ផ្ទៃនៃសិលាសនៈនេះទ្រុឌផតចុះត្រឹមពាក់កណ្ដាលព្រះកាយ, កាលព្រះឥន្ទទ្រង់ក្រោកពីទីនេះ ផ្ទៃនៃអាសនៈនេះ ក៏ប៉ោងរាបស្មើដូចប្រក្រតីឡើងវិញ; កាលបើមានហេតុអ្វីមួយប្លែកគួរឱ្យព្រះឥន្ទរំពឹងមើល, ផ្ទៃនៃសិលាសនៈទិព្វនេះ ក៏រឹងក្ដៅឧណ្ហៗខុសពីកាលសព្វដងដែលឥតហេតុ, ព្រះឥន្ទក៏រំពឹងភ្លាមរកហេតុប្លែកនេះ, លុះជ្រាបហើយ ក៏ស្ដេចយាងចុះពីឋានត្រ័យត្រិង្សភ្លាមមកកាន់ឋានមនុស្សឆ្ពោះត្រង់ទីដែលព្រះអង្គត្រូវបំពេញករណីយកិច្ចនោះ; ឬជួនកាលទ្រង់មានព្រះបញ្ជាឱ្យវិស្សកម្មទេវបុត្រ ចុះមកបំពេញកិច្ចជាតំណាងព្រះអង្គ ...។

មើលអត្ថន័យ