ត្រៃ

បី (៣), ប្រជុំ ៣, ចំនួន ៣។

ចីវរ ៣ឈ្មោះគឺ អន្តរវាសកៈ (ស្បង់), ឧត្តរាសង្គ (ចីពរ), សង្ឃាដិ (សំពត់ដេរផ្គួបភ្ជាប់គ្នាជា២ជាន់ឬ៤ជាន់) ; ជាសំពត់សម្រាប់ពួកបព្វជិត ជាពុទ្ធសាសនិកប្រើប្រាស់; ហៅថា ចីវរ១ត្រៃ ឬ ហៅត្រឹមតែ ត្រៃ ប៉ុណ្ណោះក៏បាន, ជាចីវរប្បច្ច័យ។

ឈ្មោះយុគទី២។ ឈ្មោះគម្ពីរឬក្បួនសម្ដែងអំពីយុគទី២នោះ។

(ម.ព. ត្រៃតា)។

ទីពំនាក់ជាគ្រឿងរក្សាខ្លួន ៣យ៉ាង។

(ម.ព. ត្រ័យត្រិង្ស)។

ទ្វារ ៣ឬប្រជុំនៃទ្វារ ៣គឺ កាយទ្វារ (សព៌ាង្គកាយទុកដូចជាទ្វារសម្រាប់បើកបិទបាន ដោយការនាំចិត្តឱ្យដឹងព្រោះប៉ះពាល់), វចីទ្វារ (សម្ដីទុកដូចជាទ្វារ ព្រោះការស្ដីនិយាយ), មនោទ្វារ (ចិត្តទុកដូចជាទ្វារ ព្រោះការបង្អោនទទួលអារម្មណ៍) :

ការបង្អោនកាយ វាចា ចិត្ត ថ្វាយបង្គំព្រះរត្នត្រ័យ គឺព្រះពុទ្ធ, ព្រះធម៌, ព្រះសង្ឃ។

(ម.ព. ត្រីពិធ ក្នុង ត្រី៣)។

(ម.ព. ត្រីពិធសម្បត្តិ ក្នុង ត្រី៣)។

(ម.ព. ត្រៃវេទ)។

ភព ៣(ទីសម្រាប់សត្វកើត) មាន៣ផ្នែកគឺ កាមភព មាន១១ឋានគឺ ឋានសួគ៌៦ជាន់, ឋានមនុស្ស១, អបាយភូមិ៤; រូបភព មាន១៦បានខាងឯឋានរូបព្រហ្ម១៦ជាន់; អរូបភពមាន៤បានខាងឯឋានអរូបព្រហ្ម៤ជាន់; តាមន័យក្នុងគម្ពីរឯទៀតខ្លះក្រៅពីពុទ្ធសាសនាថា ភព៣គឺ ឋានសួគ៌, ឋានមនុស្ស, បាតាល :

ភូមិ៣គឺទីសម្រាប់ពួកសត្វកើតមាន៣ផ្នែក (ដូចគ្នានឹង ត្រៃភព ដែរ)។ ឈ្មោះគម្ពីរ ១មានសេចក្ដីសម្ដែងអំពីភូមិ ៣:

ចិត្តដែលប្រព្រឹត្តទៅក្នុងភូមិ៣គឺ កាមាវចរចិត្ត សម្រាប់សត្វដែលកើតក្នុងកាមភព១១ឋាន, រូបាវចរចិត្ត សម្រាប់សត្វដែលកើតក្នុងរូបភព ១៦ឋាន, អរូបាវចរចិត្ត សម្រាប់សត្វដែលកើតក្នុងអរូបភព ៤ឋាន។

ពាក្យក្លាយតាមសំនៀងសៀម ត្រៃពេទ ដែលគេអានថា ត្រៃភេទ។

យុគ ៣ឬប្រជុំនៃយុគ ៣(បណ្ដាយុគទាំង ៤, សំដៅតែត្រង់យុគទី ១ទី ៣ទី ៤) គឺ ក្រឹតាយុគ, ទ្វាបរយុគ, កលិយុគ។ ឈ្មោះគម្ពីរឬក្បួនសម្ដែងអំពីយុគទាំង៣នោះ។

រ័ត្ន ៣, រតនៈ ៣ឬប្រជុំនៃរ័ត្ន ៣, ការរួបរួមនៃរតនៈ ៣គឺ ព្រះពុទ្ធរ័ត្ន, ព្រះធម្មរ័ត្ន, ព្រះសង្ឃរ័ត្ន។

(ម.ព. ត្រៃរត្ន)។

ញាណ (ប្រាជ្ញា) ដែលកត់សម្គាល់ ឬពិចារណាឃើញនូវលក្ខណៈ ៣យ៉ាងគឺ អនិច្ចំ, ទុក្ខំ, អនត្តា។

ប្រជុំឬការរួបរួមនៃវិជ្ជា ៣ប្រភេទ ១- សេចក្ដីដឹងជាតិកំណើតដែលធ្លាប់កើតស្លាប់ពីមុនៗរៀងមកមានច្រើនជាអនេករាប់មិនអស់; ២- សេចក្ដីដឹងដំណើរអន្ទោលស្លាប់កើតនៃខ្លួនឯងនិងពួកសត្វដទៃ ដែលបណ្ដាលមកអំពីអំពើអាក្រក់ល្អផ្សេងៗ; ៣- សេចក្ដីដឹងធម៌ជាឧបាយឱ្យអស់អាសវក្កិលេស ទាំងបានញ៉ាំងអាសវក្កិលេសនោះឱ្យអស់ជ្រះស្រឡះពីសន្តានលែងត្រឡប់កើតទៀត។

អ្នកបានត្រៃវិជ្ជា។

(ម.ព. ត្រៃវិជ្ជា)។

សិក្ខា៣ប្រភេទ ឬប្រជុំនៃសិក្ខា៣ប្រភេទ។