ស៊ី

(ព.សា.) ដាក់អាហារក្នុងមាត់ ទំពា ហើយលេបចូល, បរិភោគភោជនាហារ។ និយាយចំពោះអ្នកបរិភោគ, ប្រើតាមថ្នាក់បុគ្គលដូច្នេះគឺ សម្រាប់ក្សត្រិយ៍ថា សោយ (ខ្មែរបុរាណប្រើ ស្វោយ) ; សម្រាប់បព្វជិតថា ឆាន់; សម្រាប់មន្ត្រីធំថា ពិសាក្រយា; សម្រាប់មន្ត្រីតូចនិងសាធារណជនដែលគួរគោរពថា ពិសា; សម្រាប់សាធារណជនធម្មតាឬជនស្មើគ្នាថា ហូប; ពាក្យកណ្ដាលថា បរិភោគ; សម្រាប់សាធារណជនអ្នកតូចជាង, និយាយគួរសមថា អាស្រ័យ : មើលនាំគ្នាអាស្រ័យបាយទៅ!; ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់សាធារណជនថា ស៊ី (បុរាណថា ឆី) ; ពាក្យលំអុតសម្រាប់កូនតូចថា ញ៉ាំ; ពាក្យសាមញ្ញទ្រគោះមើលងាយថា ច្រាស, ច្រាសច្រំ, បុះ, បុះច្រាស, សុល, អំពះ! និយាយចំពោះខ្លួនឯងជាអ្នកបរិភោគ បើនិយាយតាមថ្នាក់ដូច្នេះគឺ ក្នុងទីចំពោះព្រះភក្ដ្រក្សត្រិយ៍ថា ទទួលព្រះរាជទាន; ក្នុងទីចំពោះមុខឥស្សរជនក្រៅពីក្សត្រិយ៍ ឬចំពោះមុខសាធារណជន ដែលគួរគោរពថា ទទួលទាន; ចំពោះមុខសាធារណជនយ៉ាងកណ្ដាលថា បរិភោគ; ចំពោះគ្នាស្មើថា អាស្រ័យ ឬថា ស៊ី; ចំណែកខាងបព្វជិតថា ឆាន់ (ដូចជាអ្នកដទៃនិយាយចំពោះមករកខ្លួនដែរ) :

ពាក្យ ស៊ី នេះ ប្រើសំដៅ សេចក្ដីចំពោះ និង សេចក្ដីប្រៀប បានជាអនេក។

គំនិតត្រូវគ្នា។

ចំណេះមិនលើសគ្នាទេ។

សំឡេងមិនត្រូវគ្នា។

យកកម្រៃ ឬគៃឱ្យបានកម្រៃខ្លះ។

ពឹងកម្លាំងគេ ឬរស់ដោយសារគេចិញ្ចឹម :

យកការប្រាក់, បានការប្រាក់ជាប្រយោជន៍។

រូងសាច់ចូលទៅក្នុង :

ចាប់ត្រង់សាច់ក្បែរក្រចកមើលមិនជា :

បំបាត់នៅមុខឬលួចប្រពន្ធគេបានដោយងាយ។

យកបានពីក្រោយខ្នង ឬបំបាត់យកបានមិនឱ្យដឹងខ្លួន។

ជក់ខ្យល់ចំហៀងឬទទឹង :

កិបឬលួចយកប្រាក់បង់ខ្វាត់ទាំងបំបាត់ប្រាក់ពន្ធដារផង។

លួចគំនិតគ្នា, ដេញគំនិតគ្នា, លួចល្បិចគ្នា។

ត្រូវគ្នា, ដូចគ្នា, សមគ្នា; លើសគ្នា។

ចាយវាយស៊ីផឹកតាមតែប្រទះ។

(ព.សា.) ស៊ីស្លាចុកថ្នាំ; ចិញ្ចឹមជីវិតតាមប្រក្រតី។

(ព.សា.) ស៊ីចាយអស់គង់ជាមួយគ្នា, អត់ឃ្លានមានស៊ីជាមួយគ្នា។

យកចំណេញ។

ដែលមានបាតជ្រៅ (ចំពោះតែនាវា) :

ដែលទាក់ទងនឹងផ្លូវភេទ :

ចាប់យកជាតិជី, ស្រូបយកជាតិជី :

កាត់សាច់ចង្វែកម្រាមជើង :

ឡើងបញ្ជោរ :

ធ្វើការយកឈ្នួល, ទទួលជួលឱ្យគេ។

ចាយវាយតូចឬស៊ីម្ហូបតិចមុខ។

(ម.ព. ស៊ីផេះ!)។

យកតម្លៃថោក, យកថ្លៃតិច។

យកថ្លៃច្រើន។

និយាយពីទូកងមាឌរឹង បានតែអុំទម្លាក់ច្រវាឱ្យយាងយាវមួយៗទើបលឿន :

(ម.ព. ស៊ីជម្រៅ)។

(ម.ព. ស៊ីរាក់)។

ស៊ីម្ហូបច្រើនមុខឬចាយវាយធំ។

ត្របាក់នុយ, លេបនុយ។

(ព.ប្រ.) ស៊ីសំណូក។

បំបាត់យកនៅមុខ ឬលួចនៅមុខ។

ដែលបានតែគេបញ្ជោរទើបគាប់ចិត្ត។

បំបាត់ប្រាក់ (មានបំបាត់ប្រាក់រាជការជាដើម) ឬ យកប្រាក់សំណូក។

(ម.ព. ស៊ីរ៉ឺត្រែត)។

(ម.ព. ស៊ីប្រាក់)។

បានប្រាក់ដែលត្រូវបើកតាមកំណត់ពេញរៀងរាល់ខែ (មាសិក)។

បានប្រាក់ដែលត្រូវបើកតាមកំណត់ត្រឹមតែថ្ងៃដែលធ្វើការ (ទិនិក)។

បានប្រាក់ដែលខ្លួនអ្នករាជការចាស់ត្រូវបានរៀងរាល់ខែ (ដោយមិនបាច់ធ្វើរាជការ គឺចូលនិវត្តន៍)។

(ម.ព. ស៊ីគំនិត)។

បង្អស់ប្រេង, ចុះប្រេង :

គ្មានអ្វីស៊ីទេមានតែផេះ ស៊ីតែផេះចុះ! (ព.សា.)។

យកប្រយោជន៍បានពីស្រុកមួយទាំងមូល។

(ព.ប្រ.) លេងឈ្នះកាយយកគ្រាប់ទាំងអស់ពីក្នុងរន្ធមិនឱ្យអ្នកម្ខាងដើរផងបាន (ក្នុងល្បែងបាយខុំ)។

ត្រូវគេបញ្ឆោតឬចាញ់បោកគេ។

យកបានពីមុខឬបំបាត់យកពីមុខ។

មិនធ្វើការនឿយហត់ព្រមទាំងបានសុខស្រួលដោយសារកូនឬកូនសិស្សចិញ្ចឹមរក្សា។

ធ្វើការមិនកើតឬយកប្រយោជន៍មិនបាន។

បានប្រយោជន៍ពីក្នុងស្រុកចំនួនពាក់កណ្ដាល។

(ព.ប្រ.) លេងឈ្នះកាយយកគ្រាប់ពីប៉ែកខាងគេអស់ទាំង ៥រន្ធ (ក្នុងល្បែងបាយខុំ)។

យកទាំងមេទាំងកូន ឬយកទាំងម្ដាយទាំងកូន។

(ព.ប្រ.) ស៊ីម្ដងពីររន្ធ (ល្បែងបាយខុំ)។

(ម.ព. ស៊ីទម្លាក់)។

ដែលមានបាតរាក់ (ចំពោះតែនាវា) :

(ម.ព. ស៊ីក្នុង)។

ចេះរេបែរលៃលកយកប្រយោជន៍ឱ្យបានពីមនុស្សទាំងពីរខាង :

(ម.ព. ស៊ីប្រាក់រ៉ឺត្រែត)។

(ព.ទ.បុ.) គេឥតបើថាចំមកលើខ្លួនសោះទេប៉ុន្តែសម្ដីនោះត្រូវត្រង់រឿងខ្លួន ក៏កើតរអៀសខ្លួនឯង, ជួនកាលឆ្លើយឆ្លងតបតទៅគេភ្លាមក៏មាន; ត្រូវគ្នានឹងសម្ដីថា :

អស់វេលា, ខាតវេលា :

បរិភោគសាច់។

(ព.ប្រ.) ខឹងខ្លាំង, ខឹងខ្លាំងស្ទើរហ៊ានស៊ីសាច់ :

(ព.ប្រ.) ស៊ីសំណូក។

(សំនួន.) ដែលគុំកួន សងសឹកគ្នាយ៉ាងខ្លាំងក្លា, ដែលប្រយុទ្ធតទល់គ្នាយ៉ាងសម្បើម :

និយាយពីទូក ងមាឌទន់បានតែអុំសាប់ឱ្យញាប់ច្រវាទើបលឿន :

ចុះសោហ៊ុយ, ត្រូវចាយប្រាក់តាមការប្រកប :

ស៊ីរំអិលគ្នាឯង (និយាយតែពីត្រីរំអិលពួកខ្លះ) :

ទទួលយកប្រាក់ឬរបស់ដែលគេសូក។

ស៊ីភោជនដែលគេសែន។

(ព.ប្រ.) ស៊ីសំណូក។

កិបបំបាត់យក។

(ព.សា.) អកអាចម៍អាភៀនហើយផឹកទឹក រំលេមលេបជាមួយនឹងទឹកទៅ (លេបអាចម៍អាភៀន)។

ព័ណ៌, សម្បុរ :